Joris Luyendijk schrijft in 2015 in de Trouw over: “Het amorele systeem waarin wij leven“. Daarvoor had bij  in het financiële hart van Londen bankiers geïnterviewd. Hij trok de conclusie dat dit banksysteem werknemers omtovert tot amorele bankiers.

Amoreel of immoreel

Hier maakt hij een onderscheid tussen amoreel en immoreel. Bij amoreel houd je je aan de regels, maar is ethisch niet verantwoord. Bij immoreel overtreed je de regels. Bankiers hebben zich altijd aan de regels gehouden. Ook de bonussen zijn volgens de regels, maar wel amoreel. Toch zijn deze bankiers met passie en bezieling aan hun baan begonnen. Wat is er gebeurd? En hoe krijg je het weer terug

Overal hetzelfde verhaal ….

Echter, zo schreef hij, sinds hij  met dit verhaal naar buiten komt, krijgt hij verhalen van vele andere sectoren, waar precies hetzelfde aan de hand is: in ziekenhuizen, scholen, omroepen etc. Overal heerst een organisatiecultuur waarbij kille doelstellingen bepalend zijn zonder ethisch besef, amoreel zonder menselijk maatstaven.

Onderwijzers zitten in klassen, waar ze gedifferentieerd les moeten geven aan te veel kinderen met een veelheid aan sociaal-emotionele achtergronden(rugzakjes). Ze weten dat dit niet goed is voor de ontwikkeling van het kind, maar ze kunnen niet anders. “Gelukkig” houden zich aan de meetbare doelstellingen van de inspectie van registratie.

Patiënten in ziekenhuizen voelen zich niet serieus genomen. De arts zit achter een scherm en bepaalt wat de diagnose is en wat voor behandeling daarbij is voorgeschreven. Twee mensen die meer vanuit een protocol, behandelmethode werken, dan dat er echt naar de mens achter de mens gekeken wordt. Zie ook ‘please see me…..’

Boeren die als geen ander weten, hoe ze goed met de natuur omgaan, omdat ze leven van de natuur. Die boeren putten de grond uit en kiezen voor intensieve veeteelt, omdat ze hier door de marktwerking en regelgeving toe gedwongen worden. Het voelt voor hun dat ze geen andere keus hebben.

Wanneer je echt met ze in gesprek gaat, een diepgaande dialoog start, dan zijn al deze sectoren zich wel bewust van een groeiend probleem. Het ene verander- of beleidsprogramma volgt op het andere. Nog meer procedures en voorschriften om risico’s te minimaliseren. Alleen het leven laat zich niet voorschrijven door bedachte constructies, waardoor er nog meer problemen ontstaan en dus nog meer regels. Totdat ze volledig out of control zijn en dan is er een crisis: een stikstofcrisis, een gezondheidscrisis, een jeugdzorg crisis, een financieel-economische crisis etc. Wat natuurlijk weer bestreden wordt door nog meer maatregelen.
 

We cannot solve our problems with the same thinking we used when we created them!

Albert Einstein
De volgende geldcrisis staat nu alweer op de loer. De zorgkosten lopen volledig uit de klauwen.  De lagere inkomens mijden nu al de zorg, omdat ze de eigen bijdrage niet kunnen betalen. Het onderwijssysteem bereid nu al steeds meer kinderen steeds slechter voor op de toekomst. Vraag maar eens aan een professional wat hij écht vindt van huidige systeem waarin hij werkt. Is dat ethisch verantwoord? Is dat menselijk? In hoeverre volgt hij nog zijn passie of heeft hij zich al aangepast aan het systeem?

Trauma en overlevingspatronen blokkeren passie en bezieling

Hoe komt dat niemand hier iets aan kan doen? Dat heeft te maken dat dominante overlevingspatronen in de onderstromen van deze systemen gericht zijn op overleven van het systeem zoals onderwijs, zorg, en landbouw. Kenmerkend aan overlevingspatronen is dat kwetsbaarheid moet worden voorkomen door kaders, procedures en regelgeving. Leidinggevenden zijn bezig met risicomanagement, waarbij ze de kwetsbaarheid van een systeem aan banden leggen.  Echter, kwetsbaarheid is een op een gekoppeld aan het hart. Het hart van de organisatie en dus het hart van mensen.  Medewerkers  kunnen niet meer kwetsbaar zijn, mogen hun hart niet meer laten spreken. Daardoor haal je ook de passie en bezieling weg bij medewerkers, omdat dat ook kwaliteiten van het hart zijn.
vast in het systeem
Met het kooien van de kwetsbaarheid, verdwijnt de moraliteit en menselijkheid. Zowel binnen sectoren als de zorg, het onderwijs, ICT, landbouw. En ga zo maar door.

Verpleegsters administreren en houden zich aan de regels. Politie en brandweer volgen stipt de procedures. Leerkrachten volgen stipt de onderwijsmethodiek die is hun is voorgeschreven. Zelfs als ze weten dat het kind een andere leerstijl nodig heeft. Geen wonder dat veel kinderen zo onrustig en opstandig zijn. Ze rammelen aan de kooi waar de harten van leerkrachten, hun passie voor lesgeven, in is opgesloten. Oplossing vanuit het onderwijssysteem: kinderen testen op ADHD, PDD-NOS, etc., waardoor ze in het andere systeem komen: jeugdzorg. Hier werken ook mensen die hun hart niet meer mogen volgen.
Ziektes en virussen laten zich niet gevangen nemen, dus vroeg of laat zullen die ook gaan morrelen aan onze gezondheid. Zie maar wat er in 2020 gebeurt met de Covid-19 uitbraak.

Zolang er niets wezenlijks in de onderstroom verandert, voelen mensen zich vooral een radertje van het systeem. Bijdragen aan de amoraliteit, omdat ze hun passie en bezieling zijn kwijtgeraakt.

Logisch dat professionals in vele sectoren zeggen: “ik heb al lang geleden mijn passie en bezieling in een kooi gestopt”. Zolang medewerkers door hun eigen bedrijfstak of organisatie tot deze overlevingsstrategie gedwongen zijn, is het onmogelijk om passie en bezieling weer terug te krijgen in deze bedrijfstak of organisatie.
Het enige wat professionals kunnen doen is vertrekken en een ander werk kiezen, waar hun hart niet wordt gekooid. Mogelijk dat er daarom zoveel ZZP’ers in Nederland zijn begonnen de afgelopen jaren.

Verlangens

Leerkrachten, artsen, bankiers, boeren en andere professionals verlangen het liefst naar een werkomgeving waarbij zij  hun passie en bezieling weer kunnen laten stromen.
gekooide passie

Brené Brown legt in haar boek: “Durf te leiden” een link tussen amoreel en immoreel gedrag en empathie. Zij zegt: “…. Bij een opgeblazen ego zie je vaak superioriteit en gesnoef. Het is lastig om een glimpje op te vangen van de angst en eigenwaarde die werkelijk schuil gaat achter de ijdele pose van egocentrisme….. Schaamte is geen kompas voor moreel gedrag, maar zal waarschijnlijk aanzetten tot destructief, grievend, immoreel en zelfverheerlijking gedrag dan dat het zal genezen….. Het gedrag dat velen van ons zo schandalig vinden, gaat meer over mensen zonder enige empathie dan over schaamteloosheid.

En laat nu empathie het middel zijn om meer kwetsbaarheid en dus passie toe te laten binnen organisaties. Zie ook de blog: Please see me …

Samenhangende interventies voor organisaties:

Werk je ook binnen een dergelijk systeem en wil je dit echt doorbreken, dan dien je op verschillende terreinen te interveniëren.
Waarbij je ook moet beseffen dat de overlevingspatronen ook tijdens de transformatie op de loer blijven liggen om de verandering binnen het stramien van het huidige denkkader probeert te krijgen. De volgende  interventie terreinen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn:
  1. Een leidinggevende die de moed heeft om te zeggen: ik wil het echt anders. Hij heeft een ijzersterk verlangen om de bestaande patronen in zijn organisatie te doorbreken. Hij wil de passie en bezieling weer terug in zijn organisatie. Dat hij de moed om te gaan leiden vanuit zijn hart, waardoor anderen in de organisatie dit voorbeeld ook durven te gaan volgen.
  2. Een kernteam dat echt bereid is om de huidige overlevingspatronen in de onderstromen van de organisatie te ontmaskeren. Echt onder ogen zien hoe deze patronen zichzelf in stand houden door passie bezieling uit te sluiten. Dit laag voor laag  afpellen en transformeren.
  3. Een organisatie die  de tijd neemt om samen te bouwen aan een gezonde organisatie, waar kwetsbaarheid en menselijkheid aan de basis staan voor succes op de lange termijn.

Wil je hier meer over weten kijk dan eens naar organisatie coaching. Dit gaat je zeker verder helpen.

verlangen naar passie en bezieling

Wat kun jezelf doen?

Herken je dat je in een dergelijke organisatie of sector zit. Wil je weer meer passie en bezieling in je werk en je leven. Besef dan dat alleen een training: “passie en bezieling” of “kom in je eigen kracht” nooit gaat helpen. Het zal eerder jouw pijn nog sterker maken. Het alternatief is dat je echt kiest voor jezelf en dat je bereid bent om  een transformatie te doorlopen. Dit houdt in dat je een “reis” gaat maken, waarbij je je passie en bezieling weer terugvindt. Echter, de kans is groot dat het leven en het werk er dan anders uit gaat zien. En dat is natuurlijk spannend en onzeker. Een persoonlijke coach die hier veel ervaring mee heeft, helpt je hierbij.