Toepasbare resultaten met bezieling

U-Proces, Presence, Theorie-U

Steeds vaker kom je voor vraagstukken te staan waarbij oplossingen uit het verleden niet meer werken. Je wordt uitgedaagd om een fundamentele verandering uit te voeren.
Hoe kan het U-proces van Theorie-U/Presence jou daarbij helpen?
Theorie-U Presence:  Co-creatie, sociale innovatie en leiderschap

Klik hier voor: Ontstaansgeschiedenis

Wanneer ik  gevraagd word om een team of organisatie te begeleiden bij een fundamenteel vraagstuk, dan gebruik ik  Presence of Theorie-U als raamwerk. Het  U-proces leid je naar oplossingen die vaak totaal anders zijn dan de oplossingen waar je normaliter aan zit te denken. Daarom is het U-proces uitermate geschikt  als je organisatie of  team of persoon in een grote crisis zit.

De U-proces kent 3 bewegingen:

Transformeren van perceptie: Waarnemen(3x)

Transformeren van perceptie

Deze eerste beweging naar beneden in het U-proces is bedoeld om meer en beter waar te nemen.

Onze werkelijke problemen kunnen niet worden opgelost op hetzelfde niveau van denken waarop we ze hebben gecreëerd.(Einstein)
Door gewoontes en dagelijkse behoeftes ben je gewend om maar een klein deel van de wereld waar te nemen. Het meeste zie je gewoon niet, omdat het niet relevant is voor de wereld waar je in zit. Echter je zit in jouw wereld van crisis. Je eerste neiging is dat je dan juist minder gaat zien. Je focust je vooral op het blussen van de branden. Of je bent op je hoede waar branden mogelijk gaan uitbreken. Je primaire reactie is dat de hersenen bezig zijn om je perceptie te vernauwen. Het is een stress reactie bij crisis, want het liefst wil je graag weer terug naar het oude. Maar zoals Einstein in zijn quote aangaf, de oplossing van een crisis zit in een andere wereld dan de perceptie van je huidige wereld. Daarom leer je eerst om breder waar te gaan nemen.
Gedurende deze eerste stap ga je niet alleen meer zien, omdat je uit je eigen wereld stapt. Je stapt ook in de schoenen van anderen. Je ervaart wat zij ervaren. Iets waar je vaak nooit bij stil hebt gestaan. Je wordt veel meer en dieper betrokken bij beleving van anderen. In plaats van dat je iets van anderen vindt, je hebt er een mening over, ga je mensen echt begrijpen waarom ze doen zoals ze doen. Je beseft dat je alleen samen het probleem kunt oplossen. Hun ogen worden ook uw ogen. Meer en meer ga je het grotere geheel zien. Een nieuwe wereld waar de oplossing ligt.

By deliberately changing the internal image of reality,
people can change the world.
Indeed, the real fundamental changes in societies have come about
not from dictates of governments and the result of battles,
but through vast numbers of peoples changing their minds
(Willis Harman)

Transformeren van intentie/cultuur: Loslaten, stilte en laten opkomen

Transformeren van intentie/cultuur.

Aan het begin van de tweede beweging stap je zogenaamd door het “oog van de naald.” Met dit gezegde wordt bedoeld dat je alleen in staat door dit oog kunt stappen wanneer je geen bagage meer bij je draagt. Dus wanneer je alles achter je laat. Je stapt met niets door het “oog”. Helemaal geen bagage uit je verleden van de organisatie wat ook meegenomen moet worden. Je laat het oude systeem achter je. Als je dit doet, dan kun je door een heftig emotionele of chaotische fases gaan, want je laat al je zekerheden achter je. Je hebt moed nodig om door te gaan. Sommigen kiezen er toch voor om terug te gaan. Terug naar de wereld waar het probleem nog steeds niet wordt opgelost.
Je bevindt je nu op de bodem van het U-proces. Op deze bodem is het eert vooral leeg en stil. Soms voel je nog onzekerheden in je op komen, die aan de andere kant van de naald naar je roepen. Je kiest ervoor om hier te blijven. Meer en meer kom je dan in verbinding met je diepere bronnen. De bronnen waar ook je intuitie en inspiratie uit voortkomt. Alleen in het U-proces ervaar je dat je er volledig en voor langere tijd mee verbonden bent. Deze bronnen worden ook anders genoemd: het veld, het al, het goddelijk.
Alle technische en sociale innovaties zijn ooit ontstaan uit deze bronnen. Op de bodem van het U-proces sta je volledig in contact met deze bron. Je zult een reeks van ervaringen, inzichten ontvangen, zoals “Wie ben je echt?”, “Wat is het wezenlijke van jouw werk en leven?”, “Wat is je werk?”, “over welke kwaliteiten beschik je?” en “Wat is de oplossing van je probleem, waardoor je dit proces bent gaan doorlopen?” De bodem van het U-proces is zo bijzonder dat je er graag lang in wil blijven waden. Alleen er staat ook nog een wereld, een organisatie, een team op je te wachten. Het is nodig om terug te gaan naar de realiteit.

For the big decisions in life,
you need a deeper region of consciousness.
Making decisions then becomes not so much about’deciding’
as about letting an inner wisdom emerge.
(Brian Arthur)

Transformeren van systemen/gedrag: Kom direct in actie

Transformeren van systemen/gedrag

Mensen en teams verlaten de bodem van het u-proces met prachtige en grootse innovatieve ideeën. Ideeën die voorheen onmogelijk leken, maar nu ineens als vanzelf gaan ontstaan, omdat het team in een coherente samenwerkingsmodus zit.
De laatste beweging gaat over creëren en vormgeven. Na een diepe duik ga je aan de rechterkant van het U-proces weer naar boven, terug naar de realiteit. Je gaat de prille ingevingen en ideeën omzetten naar concrete resultaten.
De innovatie krijgt vorm. Dit geldt zowel voor materiële innovaties als ook sociale innovaties. Als coherente team co-creëert in hoog tempo de gewenste oplossing. Co-creatie blijft werken zolang iedereen in verbinding blijft met deze innerlijke bronnen. Nu lijkt het of alles nu vanzelf zal gaan. Juist in deze fase wordt het spannend. Dat heeft vooral te maken dat je terugkomt in de realiteit, die niet heeft meegemaakt wat jij hebt meegemaakt. Dus wanneer je met een fantastisch nieuw idee komt, dan wordt dat al snel als bedreigend gezien. Dus wanneer je de nieuwe oplossing in een te pril stadium introduceert, dan is de kans groot dat de oplossing niet geaccepteerd wordt door de omgeving.
Bovendien wanneer je terugkomt, dan krijg je ook weer te maken met de bagage die je hebt achtergelaten toen je door het oog van de naald bent gestapt. Hoe je het went of het keert, de kans is groot dat je de bagage van het verleden weer op je nek krijgt. Doe je het zelf niet, dan doet de (oude) omgeving het wel met je, want die heeft gewoon doorgeleefd en zit nog steeds in crisis. Dus zij verwachten ook dat jij je oude rol weer op gaat pakken. Je komt in een soort innerlijke strijd van hoe ga je om al die giften die je hebt meegekregen op de bodem van het U-proces en met al die taken en lasten in de reële wereld waarin leeft. Je hebt 3 keuzes. Ten eerste je trekt je terug uit de reële wereld en gaat leven als een monnik. Ten tweede je koestert de bodem van het U-proces als een mooie ervaring en stort je weer in de waan van de dag. Ten derde, je haalt de bagage uit elkaar. Kijkt, wat je nog nodig hebt en wat niet meer relevant is. Dan ga je samen vorm geven aan de inzichten en de inspiratie die je hebt ontvangen op de bodem.
Dit vormgeven gaat via prototypen. Om een inzicht of inspiratie te vormen naar de juiste technische of sociale innovatie, is een heel ontwikkeltraject nodig. Een traject waar je van alles probeert. ontwerpen weggooit. Opnieuw proberen etc. Langzamerhand wordt de uiteindelijke oplossing vormgegeven in een vorm die aansluit bij zowel de diepere bronnen als bij de realiteit van de wereld waarin je leeft.

To act on behalf of the future in this way
requires a deep sense of responsibility and selflessness
(Joseph Jaworski)

 

De beren op de weg, de innerlijke stemmen

Voice of Judgement, Voice of Cynism, Voice of FeartIn de eerste beweging van het U-proces leer je meer en beter waar te nemen. Als je als team start aan het U-proces ontwikkel je een coherent team die alles een laserstraal je probleem op gaat lossen. Onderweg kom je 3 belangrijke innerlijke beren tegen.

  1. Om zelf beter waar te nemen start je met het uitstellen van je eigen mening of oordeel. Want je wilt met een Open Mind naar de wereld kijken. De eerste beer die je hier tegenkomt is een innerlijke stem. Deze stemt heeft een mening en oordeel over de buitenwereld. Door hier naar te blijven luisteren, blijf je hangen in je eigen beperkte wereldbeeld.
    Deze eerste beer wijst aan wat niet bij je past. Hij beschermt je voor nieuwe informatie. Deze beer ontleent zijn mening aan ervaringen uit je verleden. Dit zijn zowel succesvolle ervaringen als nare ervaringen.
    Om door te gaan, zag je hallo tegen deze beer en zeg je dat je een tijdje niet naar hem gaat luisteren, want je wilt de wereld gaan zien zoals die echt is.
  2. Je waarneming wordt nu niet meer tegengehouden en bereikt ook je hart. Alleen nu ontmoet je de tweede beer. Deze staat al op uw pad om uw hart naar anderen te sluiten. Dit is de beer met een cynische stem. Hij wil niet dat jij in de schoenen van de ander stapt, hij wil je hiervoor behoeden. De manier waarop hij dat doet is dat hij je vertelt dat je die ander niet waardevol is. Dat je de ander niet serieus hoeft te nemen, omdat ze toch niets relevants te vertellen hebben. Bijvoorbeeld door ze een label op te plakken. “Dat zijn ambtenaren, liever lui dan moe. Doen gewoon wat hun opgedragen wordt.” “Die bedrijven! Dat zijn commerciële zakkenvullers. Weg ermee!”, “Dat managementteam heeft geen visie. Zij hebben totaal geen verstand van ons werk.”
    Wanneer je je toch laat leiden door deze beer, dan kies je voor wij-versus-zij. Je sluit je af van de beleving van de wereld, van het hart van de wereld.
    Ook hier kun je ervoor kiezen om niet naar deze beer te luisteren. Je wilt echt de ander begrijpen en ervaren wat zij ervaren. Je stapt als het ware in de schoenen van de ander. Je kijkt door de ogen van de ander naar de wereld. Je beleeft deze wereld zoals de ander die ervaart. Je gaat de wereld met Open Hart waarnemen.
    Als je niet naar deze beer luistert, dan opent je uw hart naar de anderen. Je gaat meer zien, want je krijgt de ogen van de anderen er ook bij. Je komt in dialoog met elkaar, waardoor er een verdieping van de waarneming ontstaat. De eerste tekenen van een nieuwe toekomst dienen zich hier al aan.
    Toch is dit niet altijd gemakkelijk, want de beren zijn er niet voor niets. Dus wanneer je besluit om deze 2 beren te negeren, dan voel je je ongemakkelijk, want je bescherming is weg en je hart is open. Dat voelt heel kwetsbaar en dat is prachtig en tegelijk best spannend.
  3. De laatste beer die je ontmoet is vaak de grootste van de drie. Het is de beer die jouw diepste angsten beschermd. De angsten dat je al je opgebouwde zekerheden kwijtraakt. Zekerheden van baan, geld, huis, gezin. Niet dat alles reëel is, maar de beer zegt tegen je dat wanneer je nu doorgaat, door het oog van de naald stapt, dan is de kans groot dat je straks geen baan, geen inkomen, geen huis meer hebt.
    Wanneer je betrokken bent bij diepgaande veranderingen betekent dit altijd ook iets voor jouw persoonlijk. Jouw zekerheden van de huidige functie(inhoud), jouw baan- en financiële zekerheid laten zich via deze beer van zich horen. Je hebt deze zekerheden verkregen door jarenlang (hard) te werken. Als je fundamentele verandering wil, dan moet je bereid zijn om het oude helemaal los te laten. Niet de zekerheid hebben wat hiermee in te toekomst gaat gebeuren. Dan pas kun je door het “oog van de naald” stappen.
    De laatste beer buldert en vertelt jou wat je allemaal gaat verliezen als je door gaat. “Doe dit niet, want straks ben je je functie kwijt en heb je geen salaris meer om je huis en gezin te kunnen betalen.” Als je besluit toch te luisteren naar deze beer, dan blijft je vasthouden aan de oude wereld. Hier gaat het om jouw Open Wil en ook over jouw leiderschap. Hebt je de moed om de stap te zetten naar een nieuwe wereld vol mogelijkheden zonder vast te houden aan bestaande zekerheden?

Authentiek leiderschap en de fenomenologische benadering

Theorie-U is in essentie geen theorie. Het biedt een raamwerk en een gemeenschappelijke taal. De andere benaming “Presence” sluit beter aan bij deze fenomenologische benadering van het U-proces.
Presence is afgeleid van de woorden “present” en “sensing”:

  • “In het NU.”
  • “Volledig Waarnemen.”

Deze fenomenologische aanpak vereist een specifieke innerlijke houding van alle betrokkenen. De innerlijke houding bepaalt voor het grootste deel het wel dan niet slagen van het gehele proces. Zoals Joseph Jaworski in zijn laatste boek ook aangeeft, de methodische aanpak van het U-proces leidt niet tot de gewenste oplossingen. Vaak zijn dit weer oplossingen uit het verleden die door de groep met een goed gevoel weer opnieuw zijn ontdekt. Toch zie je meer een meer dat Theorie-U een management stappenplan is hoe je van A naar B komt. Men komt dan niet voorbij de eerste beer, wellicht in sommige gevallen nog langs de tweede beer.
Naast dat de betrokkenen werken aan het vraagstuk, vereist het U-proces ook diepgaand innerlijk werk van alle betrokkenen.
[/toggle_content]

Werkvormen binnen het U-proces

Tijdens deze 3 bewegingen maak je gebruik van verschillende hulpmiddelen en/of werkwijzen. Zij helpen je om steeds de juiste volgende stap te maken, je innerlijke staat van zijn te verdiepen, vorm te geven aan de innerlijke bron en te ervaren wat niet in woorden te vatten is. Hieronder een overzicht van de werkvormen die ik gebruik in onze U-proces trajecten: stakeholders dialogen, leerreizen, psychodrama, organisatie opstellingen, social presencing theater, beeldentheater, forumtheater, voicedrama, case clinics, appreciative inquiry, open space technology, rapid prototyping, change lab, meditatie, mindfulness, Qi Gong, Heartmath, natuur retraites, vision quests.

Diensten met U-proces als basis

Het U-proces vormt de kern in onze volgende diensten:

Mijn persoonlijke ervaring in begeleiding

Naast dat ik geschoold ben in Theorie-U en vele workshops heb gevolgd bij Joseph Jaworski, is mijn belangrijkste ervaring met het U-proces mijn persoonlijke reis. De diepste U-proces reizen heb ik gemaakt in de natuur middels Natural Leadership Leadership Transformations Programs en Vision Quests.